Arap ismi oluşturucu
Arap adları klasik dizilişiyle: isim, ibn ya da bint ile neseb, sonra nisbe. Her öğe üç ünsüzlü kökünün anlamıyla birlikte gelir.
Adların kendisi İngilizcedir; bu tür İngilizce konuşulan dünyadan geliyor. Her adın altında, öğelerinin Türkçe karşılığı yazıyor.
290.000 bileşim
Arap adları için erkek ve kadın isimleri; her adın yanında Arap adları kümesinden uyumlu bir soyadı ve öğelerinin anlamı yer alır.
- Kamal ibn Husayn al-Sabbagh
Kamal kemal + ibn Husayn Hüseyin oğlu
al-Sabbagh boyacı
- Wafa bint Ahmad al-Bukhari
Wafa vefa + bint Ahmad Ahmet kızı
al-Bukhari Buharalı
- Ismail ibn Rashid al-Makki
Ismail Tanrı duyuşu + ibn Rashid Reşid oğlu
al-Makki Mekkeli
- Ghada bint Hisham al-Dimashqi
Ghada zarif kız + bint Hisham Hişam kızı
al-Dimashqi Şamlı
- Jamal ibn Yusuf al-Ghazzi
Jamal cemal + ibn Yusuf Yusuf oğlu
al-Ghazzi Gazzeli
- Sharifa bint Hasan al-Ghazzi
Sharifa şeref + bint Hasan Hasan kızı
al-Ghazzi Gazzeli
- Tawfiq ibn Talib al-Attar
Tawfiq başarı + ibn Talib Talib oğlu
al-Attar attar
- Jumana bint Talib al-Shami
Jumana gümüş inci + bint Talib Talip kızı
al-Shami Şamlı
- Muhammad ibn Faisal al-Qurashi
Muhammad övülen kişi + ibn Faisal Faysal oğlu
al-Qurashi Kureyş soyu
- Dalia bint Idris al-Makki
Dalia asma + bint Idris İdris kızı
al-Makki Mekkeli
- Mansur ibn Tariq al-Mawsili
Mansur zafere erdirilme + ibn Tariq Tarık oğlu
al-Mawsili Musullu
- Salma bint Hasan al-Farisi
Salma esenlik + bint Hasan Hasan kızı
al-Farisi İranlı
- Ismail ibn Rashid al-Kurdi
Ismail Tanrı duyuşu + ibn Rashid Reşid oğlu
al-Kurdi Kürt kişi
- Sumaya bint Uthman al-Ansari
Sumaya yükseklik + bint Uthman Osman kızı
al-Ansari yardımcı
- Abdulrahman ibn Mansur al-Yamani
Abdulrahman Rahman'ın kulu + ibn Mansur Mansur oğlu
al-Yamani Yemenli
- Rahma bint Sami al-Makki
Rahma rahmet + bint Sami Sami kızı
al-Makki Mekkeli
- Tahir ibn Hasan al-Maghribi
Tahir saflık + ibn Hasan Hasan oğlu
al-Maghribi Mağripli
- Shahd bint Salih al-Rumi
Shahd bal + bint Salih Salih kızı
al-Rumi Bizanslı
- Ziyad ibn Harun al-Turki
Ziyad artış + ibn Harun Harun oğlu
al-Turki Türk
- Layla bint Zayd al-Attar
Layla gece + bint Zayd Zeyd kızı
al-Attar attar
- Maher ibn Harun al-Maghribi
Maher maharet + ibn Harun Harun oğlu
al-Maghribi Mağripli
- Wafa bint Hakim al-Tajir
Wafa vefa + bint Hakim Hakim kızı
al-Tajir tüccar
- Mahdi ibn Tahir al-Attar
Mahdi hidayete eren + ibn Tahir Tahir oğlu
al-Attar attar
- Malak bint Zayd al-Dimashqi
Malak melek + bint Zayd Zeyd kızı
al-Dimashqi Şamlı
Belirli bir anlama gelen bir ad mı gerekiyor? Anlamından kurun.
Arap adları nasıl kurulur
¶Arapçada hemen her sözcük üç ünsüzlü bir kökün üzerine oturur ve kişi adları da bu kuralın dışında değildir. H-M-D kökü övgü fikrini taşır; üzerine kurulan kalıplar Ahmad “çok övülen”, Muhammad “övülen kişi”, Mahmud “övülmüş kişi” ve Hamid “öven kişi” adlarını verir. K-R-M kökü, yani cömertlik, Karim ile Karima adlarını verir. Kök bir kez duyulduktan sonra hiç karşılaşılmamış bir ad da yarı yarıya okunabilir hâle gelir. Türkçedeki ad dağarcığının büyük bölümü bu köklerden gelir; oluşturucu Latin çevriyazısını yazdığı için satırda Ahmad durur; aynı adın Türkçe yazımı Ahmet’tir, Muhammad’ın yazımı Muhammed, Karim’in yazımı Kerim’dir.
Klasik bir tam ad sabit sırayla dizilen bölümlerden oluşur. İsim, kişinin kendi adıdır. Neseb, soy zinciridir: oğul için ibn, kız için bint; hatırlanabildiği kadar kuşak geriye gider. Nisbe ise başındaki al- ve sonundaki -i ile kişiyi bir yere, bir kabileye ya da bir zanaata bağlar: al-Baghdadi Bağdatlı, al-Haddad demirci, al-Qurashi Kureyş soyundan. Osmanlı kayıtlarının “Ahmed bin Mehmed” kalıbı ile “Bağdadî”, “Haddâd” gibi nisbeleri aynı dizgenin Türkçedeki sürümüdür.
Tanrı adıyla kurulan adlar burada cüretli değil, olağandır. Abd “kul” demektir ve Tanrı’nın adlarından biriyle bileşir: Abdullah Tanrı kulu, Abdulrahman Rahman’ın kulu, Abdulaziz Aziz’in kulu. Bileşik tek bir ad sayılır ve hiçbir zaman bölünmez; Abdülaziz adını taşıyan kişiye Aziz diye seslenilmez. Bir ayrıntı daha: kadın evlenince adını değiştirmez, nesebi ve nisbesi kendisinde kalır.
Daha fazla Arap adları ismi
Arap adları ismi — Erkek
- Muhsin ibn Talib al-Najjar iyilik eden, Talib oğlu
- Safwan ibn Rashid al-Qudsi çıplak kaya, Reşid oğlu
- Basim ibn Umar al-Khayyat gülümseyiş, Ömer oğlu
- Latif ibn Hasan al-Misri iyi yüreklilik, Hasan oğlu
- Abdulmalik ibn Idris al-Iraqi hükümdar kulu, İdris oğlu
- Zahir ibn Ali al-Attar parıltı, Ali oğlu
- Mansur ibn Ibrahim al-Tabib zafere erdirilme, İbrahim oğlu
- Kamil ibn Zubayr al-Tajir kemal, Zübeyr oğlu
- Rayyan ibn Qasim al-Ansari bol sulu toprak, Kasım oğlu
- Malik ibn Salih al-Mawsili kral, Salih oğlu
- Rashid ibn Nasir al-Qurashi doğru yola eren, Nasır oğlu
- Abdullah ibn Malik al-Kurdi Tanrı kulu, Malik oğlu
- Habib ibn Jabir al-Tabib sevgili, Cabir oğlu
- Sami ibn Nasir al-Tamimi yücelik, Nasır oğlu
- Walid ibn Umar al-Isfahani yeni doğan, Ömer oğlu
- Sultan ibn Yahya al-Andalusi otorite, Yahya oğlu
- Nasim ibn Salih al-Baghdadi meltem, Salih oğlu
- Ayman ibn Umar al-Khayyat kutluluk, Ömer oğlu
Arap adları ismi — Kadın
- Salwa bint Zubayr al-Tabib teselli, Zübeyr kızı
- Hayat bint Jabir al-Farisi hayat, Cabir kızı
- Nur bint Sami al-Tamimi ışık, Sami kızı
- Nawal bint Yahya al-Ghazzi armağan, Yahya kızı
- Sabah bint Musa al-Qaysi sabah, Musa kızı
- Hanan bint Hamza al-Kufi sevecenlik, Hamza kızı
- Safiya bint Salim al-Baghdadi saflık, Selim kızı
- Widad bint Rafiq al-Sayyad şefkat, Refik kızı
- Salma bint Hasan al-Yamani esenlik, Hasan kızı
- Rahma bint Hakim al-Halabi rahmet, Hakim kızı
- Sawsan bint Jafar al-Katib zambak, Cafer kızı
- Lubna bint Walid al-Iraqi sığla ağacı, Velit kızı
- Ghada bint Mansur al-Tunisi zarif kız, Mansur kızı
- Ghada bint Kamal al-Farisi zarif kız, Kemal kızı
- Widad bint Zubayr al-Bukhari şefkat, Zübeyr kızı
- Farah bint Jabir al-Attar sevinç, Cabir kızı
- Zahra bint Sami al-Tabib nur, Sami kızı
- Yasmin bint Harun al-Haddad yasemin, Harun kızı
Sorular
Arap adlarında ibn ne demek?
Ibn “oğlu”, bint “kızı” demektir ve adın neseb bölümünü açar; Yusuf ibn Ahmad, Ahmed’in oğlu Yusuf’tur. Kuzey Afrika ile Şam bölgesi yazımında aynı sözcük bin ve ben biçiminde de görülür, Osmanlı kayıtlarında da “bin” geçer. Klasik metinlerde zincir birkaç kuşak sürebilir, yani bir kişi babasının babasının adına kadar sayılarak tanımlanır.
Adın başındaki al- ne anlama gelir?
Al-, belirli tanımlıktır. Bir nisbenin içinde aidiyet sıfatı kurar: al-Misri Mısırlı, al-Haddad demirci. Abd al-Karim gibi bir bileşikte ise Tanrı’nın adlarından birini açar. Kişinin kendi adının parçası olmadığı için alfabetik dizinlerde genellikle al-’den sonraki harf esas alınır; Türkçe yazımda da nisbeler “Bağdadî”, “Mısrî” gibi tanımlıksız görünür.
Arap adları Müslüman adı mıdır?
Zorunlu olarak değil. Arapça bir dildir, bir din değil; Arap Hristiyanlar ve Yahudiler yüzyıllardır aynı ad dağarcığını kullanır. Karim, Sami ve Amal hiçbir dinî iz taşımaz. Abd artı bir Tanrı adıyla kurulanlar ile Kur’an’dan alınanlar ise özellikle İslami adlardır ve Arap olmayan Müslümanlar arasında da dünyanın her yerinde kullanılır.
Arap soyadları nasıl işler?
Avrupa anlamında soyadı tarihsel olarak yoktu. Kimlik nesebden ve nisbeden gelirdi; bir aile de tanınmış bir atasının adıyla bilinirdi. Modern devletler sabit aile adı isteyince çoğu kişi bu bölüme donmuş bir nisbe, bir kabile adı ya da bir atanın kendi adını yazdırdı. Türkiye’de de sabit aile adı 1934’te çıkan soyadı yasasıyla geldi ve aynı boşluğu aynı biçimde doldurdu.
Künye nedir?
Künye, kişiyi çocuğu üzerinden anan addır: en büyük çocuğun adının önüne oğul için Ebu “babası”, kız için Ümmü “anası” getirilir. Saygı ve yakınlık bildirir, klasik bir tam adın en başında durur ve gündelik seslenmede kişinin kendi adının yerine geçebilir. Türkçede de Ebu ve Ümmü ile kurulmuş künyeler, özellikle klasik metinlerde ve dinî kaynaklarda yerleşiktir.